به گزارش خبرنگار ایبنا، در سالهای اخیر و همزمان با گسترش اقتصاد دیجیتال، بازار خرید و فروش آنلاین طلا در ایران نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. افزایش تمایل مردم به سرمایهگذاریهای خرد، نگرانی از کاهش ارزش پول ملی و دسترسی آسان به خدمات اینترنتی، موجب شد بسیاری از شهروندان به خرید طلا از طریق پلتفرمهای آنلاین روی بیاورند؛ سکوهایی که با امکان خرید با مبالغ اندک، انجام سریع معاملات و حذف دغدغه نگهداری فیزیکی، توانستند طیف گستردهای از کاربران را جذب کنند.
رشد سریع این بازار در کنار مزایای آن، همواره با نگرانیهایی درباره نبود نظارت کافی همراه بود. از زمان شروع به کار پلتفرمها، کارشناسان و نهادهای نظارتی بارها نسبت به احتمال بروز تخلفاتی همچون خالیفروشی، فعالیت سکوهای فاقد مجوز و نبود شفافیت درباره پشتوانه واقعی معاملات هشدار داده بودند؛ موضوعی که ضرورت تدوین چارچوبهای مشخص نظارتی برای این بازار را بیش از پیش نمایان کرد.
در همین راستا، هیئت وزیران در آبانماه سال گذشته «دستورالعمل اجرایی خرید و فروش برخط طلا و نقره» را تصویب کرد و بر اساس این مصوبه، بانک مرکزی مأمور شد سامانهای برای نظارت بر معاملات آنلاین این حوزه طراحی و پیادهسازی کند.
اکنون بانک مرکزی اعلام کرده نسخه اولیه سامانه ناظر بر معاملات برخط طلا و نقره طراحی و پیادهسازی شده و در مرحله انجام آزمونهای نهایی امنیتی قرار دارد. طبق اعلام بانک مرکزی، سامانه مذکور با هدف مدیریت و نظارت بر تراکنشهای خرید و فروش آنلاین طلا و نقره ایجاد شده و میتواند نقش مؤثری در فرآیندهای نظارتی، پیشگیری از تخلفات و افزایش شفافیت معاملات ایفا کند.
بر اساس معماری تعریفشده برای این سامانه، کاربران ابتدا باید از طریق پلتفرمهای دارای مجوز و مورد تأیید اقدام به ثبت درخواست خرید یا فروش کنند. پس از ثبت درخواست، پلتفرم مربوطه موظف است برای انجام معامله، تأییدیه لازم را از سامانه ناظر دریافت کند. سامانه نیز پس از بررسی درخواست بر اساس ضوابط تعیینشده، در صورت تأیید تراکنش، یک کد یکتای معاملاتی برای سکو صادر کرده و همزمان این کد را برای کاربر ارسال میکند.
به این ترتیب، کاربران میتوانند بهصورت مستمر و برخط، وضعیت و اصالت معامله خود را در سامانه ناظر بررسی و پیگیری کنند. بانک مرکزی همچنین تأکید کرده است که عدم دریافت کد یکتای سامانه، به معنای عدم اصالت عملیات فروش یا بازخرید خواهد بود؛ سازوکاری که میتواند نقش مهمی در جلوگیری از تخلفاتی مانند خالیفروشی و افزایش امنیت معاملات داشته باشد.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، فرآیند پیادهسازی سامانه تکمیل شده و تأییدیه اولیه آن نیز از سوی مسئولان مربوطه در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز دریافت شده است. در حال حاضر، سامانه در مرحله آزمونهای نهایی امنیتی قرار دارد و عملیاتی شدن کامل آن منوط به اتصال فنی سکوهای فعال به سامانه ناظر خواهد بود؛ فرآیندی که به گفته بانک مرکزی، با همکاری ضابطین انتظامی و کارگروه نظارتی مربوطه در حال پیگیری است.
راهاندازی این سامانه علاوه بر آثار نظارتی، میتواند به نفع خود پلتفرمهای دارای مجوز نیز باشد. بسیاری از فعالان رسمی این حوزه طی ماههای گذشته بر ضرورت ایجاد سازوکار مشخص نظارتی تأکید کرده بودند، چرا که وجود یک مرجع رسمی برای تأیید معاملات، میتواند به افزایش اعتماد عمومی نسبت به سکوهای مجاز کمک کرده و مرزبندی شفافتری میان پلتفرمهای معتبر و مجموعههای غیررسمی ایجاد کند.
در مجموع، راهاندازی سامانه نظارتی معاملات برخط طلا و نقره را میتوان یکی از مهمترین اقدامات تنظیمگرانه در بازارهای نوظهور دیجیتال کشور دانست؛ اقدامی که میتواند ضمن افزایش شفافیت و امنیت معاملات، از حقوق کاربران صیانت کرده و زمینه شکلگیری بازاری منظمتر و قابلاعتمادتر را فراهم کند. در این چارچوب، سامانه جدید بانک مرکزی را میتوان گامی در جهت رسمیتبخشی بیشتر به بازار طلای آنلاین و تقویت اعتماد عمومی به پلتفرمهای دارای مجوز ارزیابی کرد.
